Brieven

Grinnikend lees ik de brieven die mijn vader bewaard heeft. Brieven die mijn zus en ik schreven toen wij op kostschool zaten in Kenia. Brieven vol met niets zeggende anekdotes, verhalen over wat wij nou weer aan het doen waren, of korte kattebelletjes met een verzoek om geld of de vraag om er alsjeblieft gauw voor te zorgen dat die trui die wij toch nodig bleken te hebben even op te sturen.
Ik vind het vooral opmerkelijk hoe openhartig wij waren over onze verliefdheden. En dat zijn er heel wat geweest! Ik lees terug hoe ik de spieren beschrijf van mijn nieuwste aanwinst, of schrijf dat die of die met mij zit te flirten, of dat die zo'n lekkere kont heeft (nice ass klinkt toch wel wat leuker eigenlijk). Diverse jongens passeren de revue, in geuren en kleuren beschreven.
Mooi eigenlijk, dat ik er geen moeite mee had om te vertellen waar ik mee bezig was, en welke jongen mijn aandacht getrokken had. 
Helaas zijn de brieven die ik ontving niet bewaard gebleven. Ik heb niet door gehad dat ik daar nog waarde aan zou hechten. Een brief staat mij wel helder voor ogen. Die was zo leuk, en daar heb ik zo om gelachen, dat ik dat vervolgens weer in een van mijn brieven vast heb gelegd. Zo blijft er toch nog een stukje geschiedenis bewaard.

Introvert versus Extravert

Het was 1986 in Addis Ababa, op de International Community School. De school werd verdeeld in 4 teams. Elke team kreeg een kleur en werd op leeftijd ingedeeld. Elk leeftijdsgroep kreeg een "kapitein".
Mijn verwondering was groot toen ik genomineerd werd als team kapitein. Het was niet iets wat ik ambieerde, het was ook niet perse iets waar ik op was voorbereid. Maar die mooie bruine jongen riep mijn naam en werd toen bijgestaan door de rest van de groep. Mijn Koreaanse klasgenoot kon haar ongenoegen amper verbergen, maar in de roes van het moment liet ik mij daardoor niet hinderen en werd ik kapitein van het groene team.
Wat volgde was een schooljaar met ontzettend veel plezier. Ik proefde een beetje aan leiding geven, en aansturen. Ik werd gezien en toegesproken, was niet meer anoniem, maar bekend. Niet alleen omdat ik een leuk koppie had, maar ook omdat ik een functie had.
Het deed wonderen voor mijn zelfvertrouwen. Ik genoot van de aandacht en bekendheid en van de aanspraak. Van muurbloempje die er nooit helemaal bij hoorde, werd ik toch een beetje populair.

Terugkijkend denk ik dat ik dat jaar mijn extraverte kant beter leerde kennen. Met lef een podium opstappen, mensen aanspreken, aanzien hebben... ja, het had wel wat! In het werk wat ik nu doe komt die kant van mij aardig tot z'n recht.
Maar daarvoor was er ook nog het stille meisje, die veel las en van schrijven hield. Ook die kant krijgt steeds meer ruimte. Misschien nog niet in het werk wat ik nu doe, maar wel in de plannen die privé worden gesmeed.

Creativiteit

Het voordeel van het amerikaans schoolsysteem is dat er veel ruimte is voor creativiteit. Zo heb ik tijdens schooltijd klarinet leren spelen, leren boetseren en pottenbakken, schilder- en tekenles gehad,  in een koor gezongen, en toneel gespeeld. En op aardig hoog niveau, al zeg ik het zelf. Er werd opgetreden en tentoongesteld. Echt heel erg leuk om allemaal te doen!
En als kind las ik niet alleen graag, ik kon ook heel blij worden van een schrijfopdracht op school. 

Mijn studiekeus was mede op die creatieve input gebaseerd. Uiteindelijk heb ik twee jaar van de studie Creatieve Therapie af kunnen maken voordat ik zwanger werd en een paar jaar full-time moeder was.

Mijn creativiteit is langere tijd niet echt tot uitdrukking gekomen. Voor mijn 40ste verjaardag vroeg ik een eigen fototoestel. Het blijkt dat foto's maken ook een beetje uiting geeft aan een creatief stukje van mij. En schrijven... de wereld van blogs ging al eerder voor mij open. Zo heb ik jarenlang een dagelijkse blog bijgehouden. Niets bijzonders eigenlijk, gewoon de koetjes en kalfjes van mijn alledaags leven. Maar het schrijven gaf mij wel een boost.

Het afgelopen jaar heb ik een andere creatieve kant herontdekt. Mijn "freubel" kant. Knippen en plakken met teksten en plaatjes en stofjes en papiertjes. Heerlijk, ik kan er helemaal in opgaan!

Leuk om te zien dat een kant van mij die vroeger prominenter aanwezig was weer ruimte krijgt. 

Mijn broer

Al een poosje zit ik achter mijn broer aan om wat te schrijven voor deze blog. Nu heeft hij het eindelijk gedaan. Ik moet erg lachen om zijn bijdrage en zal hem voortaan maar niet meer lastig vallen. ;-)
Overigens, als je het leuk vindt om engels te lezen, hij houdt zelf een blog bij op www.freeoneself.blogspot.com Ik ben erg trots op hem, en vind dat hij erg goed uit zijn woorden komt!

Hier is zijn bijdrage.....

Nederlands of Engels schrijven, ik weet het niet. Nederlandse blog dus dan maar Nederlands maar eigenlijk is Engels mijn gevoelstaal dus toch Engels maar dat kan ik niet maken, mijn zus heeft deze blog bewust Nederlands gemaakt dan toch maar verder in het Nederlands. Moet er even moeite voor doen maar here it comes:

Ik ben het vertellen en het uitleggen over mijn jeugd helemaal zat. Zo zat dat ik even diep in moet ademen als iemand weer vraagt waar ik vandaag kom (ik heb zo’n leuke accent). Vermoeiend is het en ik heb vele malen mijn verhaal proberen interessant te houden voor mezelf... “Ja ik heb een Nederlandse paspoort maar voel mij niet echt Nederlander”, “ik ben opgegroeid in verschillende landen”, “Ik ben ik vier landen opgegroeid?”, “ik ben een heel klein beetje Afrikaans”, enz. enz. enz.

Ben het helemaal zat. Het accent die mij constant verraad als ik Nederlands praat. Als ik schrijf is dat iets minder opvallend tenzij ik schrijf over mijn jeugd natuurlijk, ben ik nu alweer bezig met mijn jeugd, het blijft me achtervolgen....

Nou, ok, hier dan voor de laatste keer (in my dreams) mijn verhaal.

Uganda geboren, In Ethiopië gewoond, naar Amerika gegaan, terug naar Ethiopië, toen naar Nederland....... Klaar.

Bedankt voor lezen en een hele fijne dag, en niet meer vragen OK?

Soms in Afrika

Ik ken Floor Koomen eigenlijk al vanaf mijn 18de. Via In de Ruimte, bekend van kerk, kinderkampen en bijbelschool. Maar op een of andere manier was nooit blijven hangen dat hij ook in Afrika is opgegroeid. Zijn boek Soms in Afrika is nu uitgekomen. Ik heb hem gevraagd of ik een fragment uit zijn boek mocht posten, en dat mocht. Hieronder een gedeelte van zijn verhaal. 
Zijn boek is hier te bestellen. 

Vanaf mijn elfde levensjaar kom ik er soms, in Afrika.
Soms houd ik van het continent, de mensen, de sfeer. Soms
denk ik het ineens te begrijpen en dan weer helemaal niet.
Soms is het grappig, vaak tragisch.
‘Soms’ is het sleutelwoord voor mijn reizen daar.
Alles is er vaak soms. Soms is er stroom, water of benzine.
De bus, trein en het vliegtuig vertrekken er soms. Twaalf uur
is soms twaalf uur, maar soms ook drie uur of de volgende dag.
Dat hangt er maar van af. In Afrika is heel veel soms, maar er
is ook een ‘altijd’. Altijd zijn de dingen er relatief. En zo wordt
altijd toch weer soms. Er is geen ontkomen aan… soms

Wij woonden in een eenvoudig lemen huis in het dorpje Utange
te midden van de lokale Digo- en Gyriamastammen. Anders
dan bij de andere westerlingen hadden wij geen hek, geen bewakers,
geen zwembad, geen airco en geen gazon. Zeker, we
hadden het luxer dan onze buren. Wij hadden een watertank
op het golfplaten dak, een generator voor stroom en de voorzijde
van ons huis was aangesmeerd met wit pleisterwerk.
Mijn moeder was haar tijd vooruit. Ze had een missie: Afrika
en zijn bewoners zijn de moeite waard. Wij zouden zo veel
mogelijk leven als zij. Dat betekende: een kleine groentetuin
op ons landje, een kleine kudde geiten die – als ik ze hoedde
– nooit daar gingen waar ik wilde, honden, loslopende kippen
en – bij het vallen van de avond – altijd bezoek van buren voor
een kop thee, een kletspraatje en een poging wat geld van mijn
moeder ‘te lenen’.
Als beginnend ‘man’ van elf à twaalf jaar was ik behoorlijk
onder de indruk van de blote borsten van onze buurvrouwen.
Die wiebelden en zwabberden vrijuit voor mijn ogen, als ze
breed gebarend iets stonden te betogen of wanneer ze dansten.
Naast een ontluikende interesse voor het andere geslacht fascineerde
de aardsheid en het ongecompliceerde me zeer. Daar
waar ik mijn leven lang al de lichte neiging heb het bestaan te
vergeestelijken, wijst de Afrikaanse vrouw me met haar forse
achterwerk en aan zwaartekracht lijdende borsten naar de vaste
grond onder mijn zweverige voeten.
Voor en naast ons huis stonden tussen de kokospalmen een
paar indrukwekkende mangobomen die heerlijke vruchten
voortbrachten. Als we die wilden eten, wachtten we tot er apen
– vaak meerkatten, soms bavianen – in de bomen zaten. Als we
dan stenen naar ze gooiden, werden ze kwaad en vochten terug
door ons te bekogelen met de vruchten.


Soms in Afrika  ISBN 978-90-5999-9015

Vraag Zeven

Drieculturen heeft gevraagd of ik een vragenlijst voor haar in wil vullen over hoe ik ben opgegroeid. Dat wil ik wel, dus de komende tijd zullen jullie een aantal vragen van haar beantwoord zien op deze plek:
Vandaag vraag zeven:

Heb jij advies voor mensen met kinderen die nu weggaan?

Een poosje geleden las ik ergens een artikel over de invloed van sociale media op de Third Culture Kids van tegenwoordig. (zo heten de kinderen die opgroeien in het buitenland).

Ik kom nog uit de generatie die blauwe luchtpostvelletjes verstuurde en brieven schreef aan mijn ouders. Ik had niet of nauwelijks contact met andere familieleden zoals opa's, oma's, en tantes en ooms. Laat staan dat ik contact had met andere kennissen uit Nederland. Na elke verhuizing bleef er misschien een vriendschap over waarmee ik dan brieven wisselde, maar dat was vaker niet dan wel.
Het is nu dus heel anders om weg te gaan met kinderen. Internet en sociale media geven een platform voor alles wat nog "thuis" is. Via facebook kun je op de hoogte blijven van hoe het met familie en vrienden gaat. Je kunt skypen en daadwerkelijk zien waar iemand woont. Afstand wordt steeds betrekkelijker en hoeft niet zo definitief aan te voelen. Er is echt veel veranderd, ten goede denk ik ook.
Het is dus maar de vraag of ik advies kan geven aan mensen die nu weg gaan omdat de omstandigheden zo anders zijn geworden.

Maar er blijven waarschijnlijk wel een aantal dingen overeind.

Het aller aller belangrijkst is om je bewust te zijn van wat er gebeurt in het leven van je kinderen. Tijd en ruimte geven om goed afscheid te nemen. Tijd en ruimte geven om te acclimatiseren in een nieuw land. Zorgen dat je zelf een veilige basis bent en blijft voor je kinderen dwars door de veranderingen heen. Niet over gevoel heen walsen, maar ruimte geven voor de beleving van je kinderen en ze betrekken (voor zover dat kan) bij de keuzes die je maakt.
Ons kerngezin was heel hecht, en dat was heel fijn voor ons. Mijn man had er vroeger wel eens moeite mee, en misschien soms nog steeds, want wij vormden een front met een eigen mening. Ik geniet nog altijd van het hechte contact met mijn familie. Niet dat wij de deur plat lopen bij elkaar, want dat is echt niet het geval. Sterker nog, ik heb een zus in Liberia wonen en een broer die binnenkort naar Curacao verhuisd. Maar onze familieband blijft sterk. En het zou zelf zo kunnen zijn dat ik mijn broer binnenkort vaker op skype zie en spreek dan dat ik hem zag en sprak toen hij hier nog geen uur vandaan woonde.

Waar je ook woont, goede relaties met mensen vormen een hele belangrijke basis voor het thuis voelen. Investeren in relaties loont altijd de moeite, ook al is het afscheid nemen soms zwaar. 

Vraag Zes

Drieculturen heeft gevraagd of ik een vragenlijst voor haar in wil vullen over hoe ik ben opgegroeid. Dat wil ik wel, dus de komende tijd zullen jullie een aantal vragen van haar beantwoord zien op deze plek:
Vandaag vraag zes:


Welke talen spreek je? Heb je adviezen wat taal betreft voor gezinnen die in het buitenland wonen?

Helaas, helaas spreek ik maar twee talen. Engels en Nederlands. Op een of andere manier werden wij niet gestimuleerd om de lokale taal te spreken van het land waar wij woonde. In mijn geval had ik amhaars kunnen leren toen ik in Ethiopie woonde. Dat is de taal die het meest gesproken werd in die stad. Het was nog niet eens makkelijk geweest, zeker ook niet met het ander schrift erbij! Maar misschien was ik dan wat verder gekomen dan vieze woorden zeggen :-).

Mijn nederlands is beter dan die van mijn broers en zussen (dat zou je misschien niet denken, want ik schijn op deze blog best wel wat fouten te maken....). Dat komt volgens mij omdat mijn moeder nog geen engels kende, of hoefde te kennen, toen ik geboren werd. De noodzaak daarvoor kwam pas toen zij in Oeganda gingen wonen, en toen was ik al een jaar of 3. Een redelijke stevige nederlandse basis was toen al gelegd. Dat begint al zo vroeg!

Onze ouders hebben er nooit langdurig voor gekozen om ons nederlandse les te geven. Hoewel mijn jongste zus en broer wel een paar maanden geleden hebben op een klein nederlands schooltje in Ethiopie. Op de zaterdagochtend geloof ik. Volgens mij heeft dat niet lang geduurd, maar dat weten zij beter dan ik!

Ook werden wij thuis niet gedwongen om Nederlands te spreken. Wij spreken als broer en zussen nog altijd engels met elkaar of eigenlijk dunglish. Dat leid soms tot gekke situaties waarin wij druk engels sprekend een nederlandse winkel binnenlopen om vervolgens bij de kassa in het nederlands af te rekenen. Gekke blikken krijg je zo nu en dan.

Eigenlijk vind ik het heel raar dat ik in zo veel landen gewoond heb en nooit meer heb geleerd dat Nederlands en Engels. Ik had meer talen geleerd als ik in Nederland was opgegroeid!!

Wat adviezen voor taal betreft. Als je zeker weet dat je met je kinderen teruggaat naar "huis", zorg er dan voor dat ze ook de taal leren. Je zult protest krijgen, ze zullen het niet willen, en het zal misschien onnatuurlijk overkomen. Maar ze hebben er alleen maar baat bij als ze weer terugkomen. Ik heb genoeg gezien dat taal een drempel kan zijn in opleidingskeuzes. Dat is jammer! En sommige dingen zijn verdraaid lastig om aan te leren, als je ze nooit goed geleerd hebt.

Ik kom van....

Ik kom van eindeloze vergezichten, van Bata schoenen en Black Cat kauwgom.

Ik kom van oude houten huizen, grijze golfplaten daken, en de geur van eucalyptus.

Ik kom van paarse bougainville en rode stof. Van heuvels die verdwijnen in de horizon.

Ik kom van valse verjaardagsliedjes en dunglish, van Michener en Mozart.

Ik kom van controle en gastvrijheid en creativiteit.

Ik kom van verbondenheid, liefde en trouw.

Ik kom van een warme geloofsgemeenschap, potlucks en handen in de lucht.

Ik kom van Noorwegen, Oeganda, Ethiopië, Amerika en Kenia.

Ik kom van kaastaart, bierbrood en pork met uienroomsaus.

Ik kom van kerstbomen gemaakt van takken, samen zingen, arty party’s, en de jaren 80.

Ik kom van overal en nergens, hoor overal bij, en toch ook niet.

Ik kom van thuis.

(hiervoor gebruikte ik een gedichtopdracht die heet Where I'm from)

De wondere wereld van communicatie

Ik verbreek net de skype verbinding met mijn dochter in India en verwonder mij gelijk over hoe makkelijk het is om contact te leggen en te houden tegenwoordig.
Ergens in een oude doos bestaan er nog cassettebandjes met onze lieflijke stemmetjes. Opnames van ons als kinderen voor onze opa en oma, zodat zij onze stemmen konden horen en nog een beetje "bij" bleven. Dat was volgens mij al heel wat, die cassettebandjes! 

Toen ik op kostschool zat in Kenia werden er dikke enveloppen heen en weer gestuurd. De brieven van thuis en mijn brieven naar huis hebben mijn ouders bewaard. Dat is een kostbaar bezit!
Toen ik daar zat konden wij soms 's avonds bellen, als het heel belangrijk was. Dat hield in dat je eerst naar een beschikbare telefoon moest gaan en in de rij kon gaan wachten. Vervolgens kon je de telefoon aanzwengelen (letterlijk) om de telefoon centrale aan de telefoon te krijgen. Je gaf vervolgens het nummer door dat je wilde bellen aan de vriendelijke mevrouw van de centrale. En dan kon je wachten of het haar lukte om je ouders op te bellen en vervolgens de telefoonlijn weer terug te koppelen naar jou. Vervolgens had je 5 minuten de tijd om al schreeuwend en rekening houdend met vertraging je ouders even te spreken, want na die 5 minuten was de volgende aan de beurt. Bellen deed ik dus niet zo vaak!
En als je soms denkt dat ik uit de jaren 20 kom, nee hoor! Wij hebben het hier over de jaren 80, maar dan wel in hartje Afrika.
Het is dus iedere keer genieten als ik zomaar snel kan horen en zien of het wel goed gaat met mijn meisje. Mijn moeder heeft het eens 6 weken moeten doen zonder een bericht van mij. Ik had het zo naar mijn zin op die kostschool dat ik de tijd niet nam om van mij te laten horen. Later begreep ik dat zij in de auto was gestapt om andere ouders te vragen of zij via hun kinderen wel iets van mij hadden gehoord. Arme moeder! Maar ik moet er nog om glimlachen als ik er aan denk :-).

Intro

De foto in de header van deze blog is van mijn ouderlijk gezin. De foto is volgens mij genomen in Ethiopië. Daar staan mijn jonge ouders, die hun biezen pakten en de verhuizing waagden naar allerlei verschillende landen. Wij reisden mijn vaders werk achterna.
Veel bijzondere ervaringen en herinneringen later woon ik nu al 23 jaar in Nederland. Maar de herinneringen aan vroeger zijn nog sterk. De band met mijn familie is ook sterk. Ook al zijn wij verspreid (geweest) over verschillende continenten, wij hebben een gedeelde geschiedenis die ons een bijzondere band geeft.
Ik heb veel herinneringen aan vroeger, goede en minder goede. Hoe ik ben opgegroeid heeft ook veel invloed gehad op de persoon die ik ben geworden.
Schrijven vind ik ook leuk. Ik hoop dus dat ik met het opschrijven van mijn herinneringen ze helder maak voor mezelf, ze beschikbaar stel voor anderen die wellicht iets van herkenning zullen ervaren of het leuk zullen vinden om iets te lezen over hoe anders het is om op te groeien in het buitenland. En mochten mijn kids nieuwsgierig zijn, dan kunnen zij ook nog eens nalezen hoe het komt dat hun moeder geworden is zoals ze is.
Ik zal mijn broer en zussen en mijn vader en moeder ook vragen om een bijdrage te leveren aan deze blog. Hoewel wij "samen" zijn opgegroeid, heeft iedereen natuurlijk zijn eigen kijk op de zaak!