Schoolziek

Ik weet niet meer precies welk schooljaar het was. Een jaar dat ik liever niet zo vaak naar school ging. Het was een jaar waar ik nergens goed bij hoorde en het waarschijnlijk wel prima vond om nog even in bed te blijven liggen met een boekje erbij.
Soms zocht ik dan een uitvlucht om niet naar school te hoeven. In die tijd waren er een heel aantal legitieme redenen die van toepassing konden zijn. Een flink potje amoebe of giardia is altijd goed voor je een tijdje lamlendig voelen. Maar er was ook een jaar waarin ik met enige regelmaat last had van mijn keel. En dat leerde ik goed uitbuiten.
Als ik dan wel eens mijn huiswerk niet had gedaan, of gewoon geen zin had, dan werd ik 's ochtends wakker en ging ik flink slikken om mijn keel wat te irriteren. Vervolgens zette ik een zielig stemmetje op, riep mijn moeder, en klaagde dan over keelpijn. Ze maakte er een spelletje van, in de tijd dat ik echt vaak last had. Dan beschreef ze hoe mijn keel er nu weer uitzag. De ene keer was die wat groen met stippen, of paars met strepen, dan weer oranje met vlekken. Vermoedelijk had zij ook wel door als ik niet echt keelpijn had, maar vaak mocht ik dan toch nog thuisblijven.
Fijn toch, zo'n dagje schoolziek zijn!

Introvert versus Extravert

Het was 1986 in Addis Ababa, op de International Community School. De school werd verdeeld in 4 teams. Elke team kreeg een kleur en werd op leeftijd ingedeeld. Elk leeftijdsgroep kreeg een "kapitein".
Mijn verwondering was groot toen ik genomineerd werd als team kapitein. Het was niet iets wat ik ambieerde, het was ook niet perse iets waar ik op was voorbereid. Maar die mooie bruine jongen riep mijn naam en werd toen bijgestaan door de rest van de groep. Mijn Koreaanse klasgenoot kon haar ongenoegen amper verbergen, maar in de roes van het moment liet ik mij daardoor niet hinderen en werd ik kapitein van het groene team.
Wat volgde was een schooljaar met ontzettend veel plezier. Ik proefde een beetje aan leiding geven, en aansturen. Ik werd gezien en toegesproken, was niet meer anoniem, maar bekend. Niet alleen omdat ik een leuk koppie had, maar ook omdat ik een functie had.
Het deed wonderen voor mijn zelfvertrouwen. Ik genoot van de aandacht en bekendheid en van de aanspraak. Van muurbloempje die er nooit helemaal bij hoorde, werd ik toch een beetje populair.

Terugkijkend denk ik dat ik dat jaar mijn extraverte kant beter leerde kennen. Met lef een podium opstappen, mensen aanspreken, aanzien hebben... ja, het had wel wat! In het werk wat ik nu doe komt die kant van mij aardig tot z'n recht.
Maar daarvoor was er ook nog het stille meisje, die veel las en van schrijven hield. Ook die kant krijgt steeds meer ruimte. Misschien nog niet in het werk wat ik nu doe, maar wel in de plannen die privé worden gesmeed.

Creativiteit

Het voordeel van het amerikaans schoolsysteem is dat er veel ruimte is voor creativiteit. Zo heb ik tijdens schooltijd klarinet leren spelen, leren boetseren en pottenbakken, schilder- en tekenles gehad,  in een koor gezongen, en toneel gespeeld. En op aardig hoog niveau, al zeg ik het zelf. Er werd opgetreden en tentoongesteld. Echt heel erg leuk om allemaal te doen!
En als kind las ik niet alleen graag, ik kon ook heel blij worden van een schrijfopdracht op school. 

Mijn studiekeus was mede op die creatieve input gebaseerd. Uiteindelijk heb ik twee jaar van de studie Creatieve Therapie af kunnen maken voordat ik zwanger werd en een paar jaar full-time moeder was.

Mijn creativiteit is langere tijd niet echt tot uitdrukking gekomen. Voor mijn 40ste verjaardag vroeg ik een eigen fototoestel. Het blijkt dat foto's maken ook een beetje uiting geeft aan een creatief stukje van mij. En schrijven... de wereld van blogs ging al eerder voor mij open. Zo heb ik jarenlang een dagelijkse blog bijgehouden. Niets bijzonders eigenlijk, gewoon de koetjes en kalfjes van mijn alledaags leven. Maar het schrijven gaf mij wel een boost.

Het afgelopen jaar heb ik een andere creatieve kant herontdekt. Mijn "freubel" kant. Knippen en plakken met teksten en plaatjes en stofjes en papiertjes. Heerlijk, ik kan er helemaal in opgaan!

Leuk om te zien dat een kant van mij die vroeger prominenter aanwezig was weer ruimte krijgt. 

United Nations Day

Elk jaar op of rond 24 oktober werd er United Nations Day gevierd op mijn internationale school in Ethiopië. Het grote amfitheater werd gevuld met ouders en kinderen, en een gevarieerde voorstelling passeerde de revue. Het was een soort bonte avond, op internationale wijze.
Het begon altijd met de vlaggenparade. Het oudste kind van desbetreffende land mocht, gekleed in klederdracht, de vlag over het podium heen dragen. Er waren tijden dat er meer dan 50 landen waren vertegenwoordigd op de school. 

Ook ik was twee keer de gelukkige. Gehuld in kleding geleend van de ambassade, met 5 paar sokken aan om de pijn van de klompen te verzachten, mocht ik ook het podium op. Ieder jaar weer had ik ruzie met de drager van de Franse vlag, want die pakte steevast de Nederlandse vlag. Tja, als een vlag opgerold is, dan zie je alleen maar rood/wit/blauw, en dan let je wat minder op de richting van de strepen!

Als familie hadden wij ook onze bijdrage aan een voorstelling, toen ik nog wat jonger was. Mijn moeder speelt gitaar. Voor deze gelegenheid hadden wij "Twee emmertjes water halen" geleerd, compleet met bewegingen. En daar stonden wij dan, met onze "hollandse" kleren aan. Ik was nog net jong genoeg om het niet volkomen beschamend te vinden.
De foto roept alleen nog maar vertedering bij mij op.

Sport en andere activiteiten

In het amerikaanse schoolsysteem is sport vaak geïntegreerd in de structuur van de school. Je speelt in een team namens je school, je scoort voor je school, je speelt tegen andere scholen. In Kenia en Ethiopië werd er onder andere basketbal, voetbal, rugby en tennis gespeeld en ook aan atletiek gedaan.
Zelfs ik heb aan atletiek gedaan. (degene die mij nu pas kennen zie ik al bedenkelijk kijken...). Ik hield van sprinten en van verspringen en was in mijn jongere dagen nog best wel snel ook. Het zegt veel over mijn prestatiedrang als ik vertel dat ik gestopt ben met atletiek toen ik het niet meer voor elkaar kreeg om te winnen...
Naast sport werd ook toneel, de harmonie, en het koor geïntegreerd in het schoolsysteem. Zo heb ik drie jaar klarinet gespeeld tijdens schooltijd. En heb ik in het koor gezongen waarbij wij in ieder geval een keer per jaar ook nog eens op tournee gingen langs allerlei andere scholen om concerten op te voeren. En heb ik toneel gespeeld, o.a. Miep Gies in het Dagboek van Anne Frank. Uiteraard een engels sprekende Miep Gies :-).
Het had wel wat om zo creatief bezig te zijn tijden schooltijd. Ik heb het in ieder geval als groot voordeel gezien. Want ik kon dingen doen die ik misschien niet had gedaan als ik er naast school tijd voor vrij had moeten maken, en ook nog voor had moeten betalen. Zo doe ik nu bijna niets aan creatieve activiteiten en zijn wij selectief in wat onze kinderen kunnen en mogen oppakken.
Ergens in mij schuilt nog een creatieve persoon, die het leuk vind om expressief bezig te zijn. Met die persoon ga ik de komende tijd aan de gang. Ik ben benieuwd wat er van terug te zien zal zijn!

Dunglish

Tweede blog van zus Lise! 

Naar aanleiding van een gesprek met een vriendin ben ik aan het denken geslagen over taal. Ik ben engelstalig door mijn ouders opgevoed, ben mijn hele schoolperiode naar engelstalig onderwijs geweest. Mijn ouders spraken thuis wel het nodige nederlands, dus het begrijpen van de nederlandse taal is nooit het probleem geweest. Het spreken wel. Engels is mijn moedertaal, emotietaal en Nederlands is de taal van nederland, de land waar ik nu woon.

Moet je voorstellen dat je als 17 jarig meisje naar NL verhuisd… in een dorp (ons kent ons, je weet wel als iets afwijkt van wat bekend is…. Afstand houden!) Maar goed. Als ik het zou willen maken in Nederland moest ik toch op de een of ander manier de taal onder de knie krijgen. Dus schreef ik mij in voor nederlandse les in de grote stad  Utrecht. Mijn medestudenten waren allemaal asielzoekers en buitenlanders, en daar zat ik dan tussen met mijn blonde haren. Where do you come from?  En dan antwoorde ik "from Holland"… Nou, de blikken zeiden genoeg. Dat is gek,  iemand die zijn ‘’eigen’’ taal moet leren.  Volgens mij met moeite toendertijd niveau 4 gehaald, geprobeerd om alle uitzonderingen van de regels te onthouden, maar daar is geen beginnen aan! Klaar er mee dacht ik, ik ga de werkvloer op, daar kan ik dan goed nederlands leren!

To cut the story short… ik heb nog steeds Nederlands niet onder de knie. Als ik iets vertel waar emotie bij komt kijken, worden zomaar engelse woorden in mijn zinnen geintegreerd. Is het zo erg om Dunglish te spreken? Ik denk vaak bij mijzelf dat ik qua woordenschat heb ik the best of two worlds. In het engels bestaat het word gezellig en melig niet… veel gezocht in allerlei wordenboeken maar nooit een treffend woord gevonden die de lading dekt.

Kan ik niet beter een taal kiezen, want het komt tenslotte ook niet erg professioneel over om zo van het ene word naar het andere te switchen. Ik heb geaccepteerd dat ik praktiserend  bilingual ben en spreekt dus engels en nederlands door elkaaar. Ook bij mijn cliënten… if geloof niet dat het als storend over komt, ik denk juist dat de emphasis van wat ik wil zeggen duidelijker maakt! 

Maar goed, taal blijft een strijd, mijn brieven gaan niet de deur uit voordat ze zijn dubbel gecheckt door iemand, telefoongesprekken met vreemden vermijd ik en voor de rest probeer ik gewoon the best of two languages te spreken. 

Wie herkent dit nog meer?

Scholen

Wat een variatie heeft er eigenlijk gezeten in de scholen waar ik naar toe ben geweest!

Mijn lagere school en een jaar voortgezet onderwijs was op ICS, de International Community School of Addis Ababa. Amerikaans schoolsysteem, engels gesproken, behoorlijk internationaal inderdaad. Klasgenoten van alle continenten, leraren uit allerlei landen. Op een gegeven moment had ik vriendinnen uit Bangladesh, Canada, Oeganda, Korea, Zweden, Noorwegen, en Ethiopië, en was ik verliefd geweest op een Belg, Boliviaan, Nigeriaan, Italiaan en een Nigeriaan. En dan vergeet ik vast nog een paar landen!

Middenin onze lagere schoolperiode besloten onze ouders ons over te plaatsen op de christelijke school voor zendingskinderen, Bingham Academy, ook in Addis Ababa. Daar hebben wij ongeveer vijf dagen op gezeten. Of misschien waren het er drie. Die school paste namelijk lijfstraffen toe, en niet te zuinig ook. Op een van de weinig dagen dat ik er was was ik mede oorzaak van wat geroezemoes in de klas. Mijn buurman werd er op aangekeken, en die kreeg er vervolgens van langs met een houten liniaal in zijn hand. Ik ben erg geschrokken, en alle spontaniteit was prompt verdwenen. Mede een reden voor mijn ouders om ons toch weer terug te plaatsen op onze oude school.

In Nederland heb ik een aantal weken op een kleine dorpsschool gezeten, waar nog echt handwerkles gegeven werd! De jongens lekker timmeren en zagen, en de meisjes mochten met een kopje thee en breipennen aan de slag. Ik zie mij nog zitten, met mijn zielig pannenlapje. Op die school leerde ik dat iets "iezig" kon glimmen, en ook leerde ik  "sliep uit" met bijpassend gebaar. Onontbeerlijk toch, voor een Nederlands kind?

Louisiana betekende de overgang naar christelijke privéscholen, waarvan een jaar zelfs op de school van Jimmy Swaggart.  In uniform wel te verstaan. Zelfs als het koud was mocht je geen broek aan, en je rok mocht zeker niet te kort. In de gymzaal werd tijdens het gymmen een groot gordijn opgehangen, zodat jongens en meisjes gescheiden konden sporten....

De kostschool in Kenya, Rift Valley Academy, was het leukst. Heel veel activiteiten op een mooi terrein. Daar heb ik in het koor gezeten, klarinet gespeeld in de harmonie, toneel gespeeld, op diverse excursies geweest, leren pottenbakken en tekenen, en heb ik gesport. Een erg creatieve uitdagende tijd. Voor jonge kinderen zou ik kostschool zeker niet aanraden, maar voor mij als tiener was het geweldig! 

Cijfers en letters

Iets heel doms eigenlijk... maar weet je hoe lastig het is om cijfers te onthouden en op te schrijven als je ze in twee talen kent?
Neem bijvoorbeeld 23. In het Nederlands is dat drie en twintig. In het Engels twenty three. Ik heb Engels als hoofdtaal gehad op school. Dat is makkelijk met cijfers! Want je schrijft gewoon eerst de 2  van de twenty en dan de 3 van de three. En hey presto! Dan staat er 23.
Nee, dan het Nederlands. Mensen noemen dan hun telefoonnummer op: 235678 oftewel drieëntwintig, zesenvijftig, achtenzeventig. Als ik dat ga schrijven dan wordt het 326587. Dus heb ik mezelf uit noodzaak maar aangeleerd om het eerst genoemde cijfer op te schrijven en dan ruimte te laten zodat ik de tweede cijfer ervoor kan zetten. Snap je het nog een beetje? Ik in ieder geval wel, en zo lukt het mij tenminste om nummers in de juist volgorde op te schrijven.
Toen ik in Stroe op school zat hadden mijn klasgenoten hier mooi profijt van. Ik kon niet uit mijn hoofd rekenen omdat alle cijfers een grote smurrie werden in mijn hoofd. De leraar schreef vervolgens de sommen op het bord zodat ik het nog een beetje kon volgen. De cijfers van mijn klasgenoten vlogen vervolgens ook omhoog!

Letters gaan niet veel makkelijker. Mijn eerste baantje in Nederland was bij een bedrijf die veel codes gebruikte. Dan kreeg ik klanten aan de lijn die product HKNP wilde. En dan zeiden ze tegen mij "ik wil product Hans, Karel, Nico, Peter." Oh help! De eerste paar maanden lukte het mij niet om gelijk het eerste letter te ontcijferen uit het hele woord, en toen heb ik blaadjes volgeklad met Dirk/Anton/Bernard/Cornelis tesamen met Hans/Karel/Nico en Peter. Ik kreeg er een lamme hand van....

Culture Shock in Amerika

De grootste culture shock die ik meemaakte was met de verhuizing van Ethiopië naar Amerika. Ik was toen een tiener, dat maakte het er niet makkelijker op.
Weggaan uit Ethiopië was al een hele stap. Toen hebben wij nog een paar maanden in Nederland gewoond, in Stroe op een klein dorpsschool. Gek genoeg was dat niet eens de grootste overgang, terwijl je dat misschien wel zou denken. Op een of andere manier werden wij gewoon geaccepteerd en heb ik het erg leuk gevonden.

De overgang naar Amerika,  tjonge dat was nog eens wat anders.
Ten eerste wilde ik helemaal niet weg uit Nederland. Ik had net een beetje mijn draai gevonden op de dorpsschool, met verliefdheden en al. Ik was dus stiksjagrijnig dat dingen weer gingen veranderen.
Vervolgens moest ik naar een christelijke school in uniform!! En mens, wat ging iedereen anders met elkaar om. Ik raakte de kluts kwijt, bijna letterlijk, want ik werd er heel erg onzeker van. Het had niet gehoeven, want in eerste instantie maakte ik een goede indruk, omdat ik er wel leuk uitzag. Maar toen ik vervolgens niet wist hoe ik moest flirten op z'n Amerikaans, en ik er ook op andere manieren er niet helemaal bijpaste.... ja, toen was mijn kans om erbij te horen verkeken en was ik inmiddels zo onzeker geworden dat ik ook niet meer wist hoe ik er dan wel bij zou moeten horen.

De eerste week dat ik op school zat nam ik elke dag de overgebleven lunches van anderen mee. Ik kon niet aanzien dat mensen zo slordig met eten omgingen. Lunchzakjes werden kapot gestampt en vervolgens in de prullenbak gegooid. In Ethiopië hadden wij zo weinig gehad dat dat z'n sporen nog naliet. Ik heb dus lunches "gered" totdat mijn moeder zich afvroeg wat zij er dan mee moest doen? Ik had toen ook door dat het geen zin had, en langzamerhand begon het verspillen van eten ook te wennen.

Daarnaast vond ik de oppervlakkigheid van de gesprekken ook erg wennen. Het gingen alleen maar over jongens, make-up en auto's. En met alle drie had ik niet zoveel (hoewel, die jongens zag ik wel!). En de onwetendheid van mijn klasgenoten! Onvoorstelbaar. Ik kon ze met gemak wijsmaken dat ik op een giraf naar school ging, op een krokodil de rivier overstak, en dat ik in een boomhut woonde in Afrika. 

Ook liep ik tegen de vaderlandsliefde van de Amerikanen aan. Elke ochtend was het gebruikelijk om trouw te beloven aan de Amerikaanse vlag, de zogenaamde "pledge of allegiance". Ik deed niet mee, want ik was niet Amerikaans. Maar dat moesten mijn ouders goed uitleggen op school, en de uitzondering werd in de klas toegelicht, anders werd ik behoorlijk vreemd aangekeken.

Hoewel ik dus best veel Amerikaanse invloeden in mijn leven ervaar, was de overgang naar Amerika echt het moeilijkst. Pas toen wij weer terug waren in Ethiopië na die tijd begon ik mij weer een beetje zeker te voelen over mezelf.