De boeken van mijn jeugd

Ik had niet heel veel ideeen over wat ik mijn kinderen mee wilde geven toen ik ze kreeg. Alleen al het pogen op te voeden was een heel avontuur. Laat staan dat ik nog niets bewust mee had willen geven!

Maar een ding had ik wel gewild.

Boeken... tja, ik kan er niet omheen, ik ben nou eenmaal een fervente lezer. Er zijn een paar boeken die mijn jeugd mede hebben gevormd. Ik had het echt leuk gevonden als ik iets van de liefde voor deze boeken over had kunnen dragen aan mijn kids.

Little House on the Prairie. Ik heb jaren weggedroomd met deze "Kleine Huis" boeken. Het ging zelfs zo ver dat ik op een warme dag onder een boom in de achtertuin naspeelde dat het hartje winter was, en mij dus bibberend verstopte onder een deken.  Om er vervolgens hijgend en puffend onder vandaan te komen. Ook al was het in mijn fantasie echt koud, de realiteit was wel anders!

Anne of Green Gables. Bijna zou ik er wees voor willen worden, om net zulke avonturen te beleven als het meisje met het rode haar. Misschien kwam de fascinatie met deze serie ook door hoe de boeken aan mij werden aangeboden. Onze oppas keek mij op een gegeven moment kritisch aan en dacht dat ik er misschien wel oud genoeg voor zou zijn. Het voelde dus als een eer om ze te mogen lezen. 

Chronicles of Narnia: Heerlijk verdwijnen in een fantasiewereld. Pas veel en veel en veel later hoorde ik dat er een christelijke grondslag zat in de boeken. En voor mij is die wetenschap nooit een meerwaarde geweest. Het is gewoon genieten om even in een hele andere wereld te zijn. Daar kan weinig tegenop!

Nog altijd kan ik met plezier deze boeken weer uit de kast pakken en opnieuw lezen. Ook al heb ik ze op z'n minst allemaal al 20 keer gelezen. Ze zijn tijdloos en brengen mij weer terug naar de magie van kind zijn, naar werelden waar alles mogelijk is, een wereld van simpel genot.

Creativiteit

Het voordeel van het amerikaans schoolsysteem is dat er veel ruimte is voor creativiteit. Zo heb ik tijdens schooltijd klarinet leren spelen, leren boetseren en pottenbakken, schilder- en tekenles gehad,  in een koor gezongen, en toneel gespeeld. En op aardig hoog niveau, al zeg ik het zelf. Er werd opgetreden en tentoongesteld. Echt heel erg leuk om allemaal te doen!
En als kind las ik niet alleen graag, ik kon ook heel blij worden van een schrijfopdracht op school. 

Mijn studiekeus was mede op die creatieve input gebaseerd. Uiteindelijk heb ik twee jaar van de studie Creatieve Therapie af kunnen maken voordat ik zwanger werd en een paar jaar full-time moeder was.

Mijn creativiteit is langere tijd niet echt tot uitdrukking gekomen. Voor mijn 40ste verjaardag vroeg ik een eigen fototoestel. Het blijkt dat foto's maken ook een beetje uiting geeft aan een creatief stukje van mij. En schrijven... de wereld van blogs ging al eerder voor mij open. Zo heb ik jarenlang een dagelijkse blog bijgehouden. Niets bijzonders eigenlijk, gewoon de koetjes en kalfjes van mijn alledaags leven. Maar het schrijven gaf mij wel een boost.

Het afgelopen jaar heb ik een andere creatieve kant herontdekt. Mijn "freubel" kant. Knippen en plakken met teksten en plaatjes en stofjes en papiertjes. Heerlijk, ik kan er helemaal in opgaan!

Leuk om te zien dat een kant van mij die vroeger prominenter aanwezig was weer ruimte krijgt. 

United Nations Day

Elk jaar op of rond 24 oktober werd er United Nations Day gevierd op mijn internationale school in Ethiopië. Het grote amfitheater werd gevuld met ouders en kinderen, en een gevarieerde voorstelling passeerde de revue. Het was een soort bonte avond, op internationale wijze.
Het begon altijd met de vlaggenparade. Het oudste kind van desbetreffende land mocht, gekleed in klederdracht, de vlag over het podium heen dragen. Er waren tijden dat er meer dan 50 landen waren vertegenwoordigd op de school. 

Ook ik was twee keer de gelukkige. Gehuld in kleding geleend van de ambassade, met 5 paar sokken aan om de pijn van de klompen te verzachten, mocht ik ook het podium op. Ieder jaar weer had ik ruzie met de drager van de Franse vlag, want die pakte steevast de Nederlandse vlag. Tja, als een vlag opgerold is, dan zie je alleen maar rood/wit/blauw, en dan let je wat minder op de richting van de strepen!

Als familie hadden wij ook onze bijdrage aan een voorstelling, toen ik nog wat jonger was. Mijn moeder speelt gitaar. Voor deze gelegenheid hadden wij "Twee emmertjes water halen" geleerd, compleet met bewegingen. En daar stonden wij dan, met onze "hollandse" kleren aan. Ik was nog net jong genoeg om het niet volkomen beschamend te vinden.
De foto roept alleen nog maar vertedering bij mij op.

Nepal

Kort nadat ik in Nederland kwam te wonen mocht ik naar Nepal toe om een documentaire op te nemen over Lepra.
Ik zit nu een brief te bekijken die ik schreef toen ik daar was.

18 jaar was ik, en ik ging een week of 6 op pad met een filmploeg, schrijfster en radioploeg. Wat een onderneming! En wat een wereld om in terecht te komen. Van binnenuit kunnen zien hoe een film in elkaar gedraaid werd was heel apart. Veel werd in scene gezet. Een trek door de bergen werd in beeld gebracht door langs een weg te gaan staan en mensen over een pad te laten lopen met lege tassen op hun rug. Even de goede hoek uitzoeken en tada! het lijkt heel wat. Er werden radio opnames gemaakt tussen de leprapatiënten en operaties door. En de schrijfster, Mink van Rijsdijk, reisde onvermoeibaar mee. In het boekje Lang gekeken, toch gezien, ben ik vereeuwigd in hoofdstuk 12. Een foto van mij staat op de kaft. 

Op een gegeven moment werd ik gefilmd terwijl ik in een riksja zat. Ha, ha.. ik zie die mensen nog kijken. Het was een circus, daar midden in een "stad" waar bijna geen blanke te bekennen was.

Terugkijkend was het echt een hele ervaring. Ook al had ik veel gereisd, ik was zo groen als gras en zo naief als een klein kind. Ik was er vast van overtuigd dat iedereen het beste met mij voor had. Vermoedelijk heeft mijn naiviteit ook wel geholpen, ik zal af en toe wel zo onschuldig uit mijn ogen gekeken hebben dat mensen toch maar geen misbruik van mij hebben gemaakt. 

Injera Westerns

Op facebook is er een pagina opgezet, Injera Westerns: shared memories of those of us who grew up in Addis in the 80's. Mijn hart klopt sneller bij het lezen van deze herinneringen. Oude foto's komen voorbij, verhalen worden gedeeld. En ik verdiep mij weer eens in mijn achtergrond, in waar ik vandaan kom. De warmte, de vriendschappen, het internationale gezelschap waar ik mee ben opgegroeid.
Het heeft iets om de herkenning te vinden. Dat je aan een woord genoeg hebt om te weten waar de ander het over heeft. Gedeelde geschiedenis schept een band.

Ook hier in Nederland natuurlijk. De laatste tijd heb ik weer iets meer contact met mensen die ik ken uit de tijd dat ik in Utrecht woonde en werkte. Binnenkort komen er twee oud-collega's langs van zo'n 15 jaar geleden. De gedeelde herinneringen blijven iets waar je op terug kunt vallen.
Als je maar lang genoeg op een plek woont, dan bouw je de geschiedenis vanzelf wel op. En dan kun je terugvallen op een vertrouwdheid die je alleen maar kunt krijgen door tijd door te brengen met elkaar.

Maar soms vind ik het beklemmend. Als het alleen maar lijkt te gaan over "van wie ben je d'r eentje"en "hebt je het al gehoord?" Praten met mensen die alleen maar terug lijken te grijpen op de gedeelde herinneringen in een beperkte omgeving, waar bij de blik zo verkokerd lijkt te zijn dat ander gespreksstof vrijwel onmogelijk lijkt.

Doe mij dan maar mijn versplinterd verleden met mijn gevarieerde contacten. Waarbij ik soms een gevoel van gemis heb, van ergens niet bij horen, en mij dan weer door zo'n facebook pagina weer even helemaal "thuis" voel.

Reizen

Morgen vertrekken wij naar Frankrijk. Dat doet mij denken aan de reisjes in Ethiopië die mijn moeder dan moest voorbereiden. Ik geloof dat zij er vaak een week mee bezig was, terwijl wij soms maar voor een weekend gingen.
Onze eindbestemming was Lake Langano. Een meer ongeveer 200 kilometer van Addis vandaan, en een van de weinig meren waar je geen bilharzia in op kon lopen.
Toen wij er kwamen was er een hotel aan het meer en een aantal bungalows. Maar wij gingen kamperen. Dat hield in dat er eten en drinken mee moest voor de hele tijd dat wij er waren want er waren geen winkels in de buurt. En dat er ook nog eens liters en liters en liters water mee werden gesjouwd, want er was ook geen schoon water beschikbaar. Echt niets kon vergeten worden, want reserve was er niet. Tenzij je bij de kamperende buren terecht kon.
Heel af en toe aten wij in het hotel, of kochten wij een fles Ambo (spa rood). Maar dat wat mijn moeder produceerde was altijd veel en veel lekkerder.
Terwijl zij zwoegde, en de auto inlaadde, dartelde ik zorgeloos eromheen, mij helemaal niet bewust van alle inspanningen die zij voor ons deed. Nu ik zelf bezig ben met inpakken realiseer ik mij hoeveel moeite zij er steeds in stak!
Op de plek aangekomen, na een lange dorstige stoffige route, gingen wij lekker zwemmen in het bruine water en bijkletsen met vrienden. Leuke herinneringen heb ik aan onze minivakanties daar!

Dus, mam, ik wil het toch een keer zeggen. Je was echt geweldig!! Het is heel bijzonder hoe je het iedere keer voor elkaar kreeg om alles goed voorbereid te hebben om ons een leuke tijd te bezorgen.

BEDANKT voor al je inspanningen!

Gesprek met mijn broer

Een paar dagen geleden gaf mijn broer de suggestie om een digitaal gesprek te voeren, en deze als blog te posten. Hier is het resultaat tot nu toe! 

Marit: Als je terugkijkt op jouw jeugd, welke beelden komen dan in je op?

Renzo: Een paar beelden komen naar boven:

Vrijheid: We hebben altijd gewoond op plekken met behoorlijk veel ruimte, de vrijheid om buiten te spelen, boomhutten te bouwen en zorgeloos mijn fantasie zijn gang te laten gaan. Pas in Nederland ging mijn wereld dicht en in mijn beleving is dat de eerste keer dat ik ervoer hoe het was om opgesloten te zijn.

Internationaal:  Het ongelofelijke mix van landen en culturen in mijn klas. Mijn beste vriend kwam uit India bijvoorbeeld en andere klasgenoten van Finland tot Tanzania. Een rijke jeugdervaring die ik telkens weer heb opgezocht in mijn latere leven, bijvoorbeeld op de Kibboets in Israël en zelfs op mijn laatste werkplek in Nederland in het Asielzoekerscentrum. 

Gastvrijheid: Ik weet nog dat er altijd mensen bij ons thuiskwamen van allerij soorten, piloten tot medici. Ons huis was een ontmoetingsplaats en een 'thuis weg van huis' voor vele mensen.

Renzo: Wat zijn de beelden die bij jou opkomen?

Marit: Leuk dat je dat schrijft over gastvrijheid! Dat herken ik heel erg, en dat gecombineerd met het internationale zie ik het liefst ook in mijn leven terugkomen. Hier in Nunspeet valt dat nog niet altijd mee, en ik merk dat taal een behoorlijke barrière kan zijn. In alle landen waar wij woonden spraken alle internationale mensen "gewoon" engels. Hier is dat lang niet altijd het geval! Dus dan zijn er misschien wel mensen uit andere landen waar ik contact mee zou kunnen leggen, maar dan is er toch geen gezamenlijkheid.
Ik denk vooral aan ruimte als ik aan vroeger denk. Van mij af kunnen kijken. In RVA over de Rift Valley heen, in Alert woonden wij op een heuvel, in Amerika in Carville hadden wij het hele terrein tot onze beschikking. Dat wat jij vrijheid noemt, dat noem ik dan ruimte. Dat mis ik nog regelmatig.

Marit: Wat vond jij het minst leuk eigenlijk? 

Renzo: Dat is een goeie vraag, want wij hebben het hier over de periode voor Nederland. Apart… het is moeilijk om ergens op te komen, ik weet dat er minder leuke dingen waren maar mijn gedachten gaan steeds terug naar Nederland. Een momentje…

Het eerste wat dan op komt is het steeds afscheid nemen, zeker van mijn vrienden, de laatste keer was het moeilijkst omdat ik net niet het einde van mijn schooljaar kon afmaken en niet mee kon gaan met het laatste schoolreisje. Achteraf kreeg ik brieven met foto's (o.a. het diploma uitreiking van mijn klasgenoten) gestuurd hoe leuk ze het hadden gehad.

Renzo: Ben ook benieuwd naar jou minst leuke momenten maar ook hoe jou afscheid was geweest.

Marit: Weet je dat ik dat niet wist, van jouw (niet) afscheid? Moeilijk vind ik dat om te lezen, want ik had je zo gegund dat je wel goed afscheid had kunnen nemen, zeker omdat ik weet hoe belangrijk het is. Mijn moeilijke afscheid was voor dat wij naar Amerika verhuisde, toen heb ik ook huilend in de auto gezeten. Maar mijn afscheid voordat ik naar Nederland kwam was goed. Iedereen ging weg, ik ook, ik stond er achter en had een re-entry course gehad en was er dus helemaal klaar voor :-). Tjonge, wat moet jij het moeilijk hebben gehad met het "inburgeren" in Nederland, nadat je niet goed afscheid had kunnen nemen. Misschien was het net zo moeilijk geweest als je wel afscheid had kunnen nemen, maar toch!
Nu is er zo veel bekend over verhuizen, en het belang van afscheid, en culture shock en zo. Ik denk dat onze ouders hun best gedaan hebben met wat zij wisten op dat moment, maar dat ouders van nu veel meer middelen en mogelijkheden hebben om goed rekening te houden met behoeftes van hun kinderen.

Marit: Wat zou als opvoedingsadvies geven, aan Joy bijvoorbeeld die nu vanuit haar TCK achtergrond een nieuw TCKtje aan het opvoeden is?

Renzo: Mee eens, onze ouders deden wat zij het beste dachten met het weinige informatie die toen beschikbaar was voor TCK's. Dat is hun allang vergeven.  Opvoeding advies, ha! Omdat ik geen kinderen heb en ook niet wil is het lastig om hier een antwoord op te geven. Denk dat andere ouders van TCK's een betere inzicht kunnen geven. Maar als ik toch iets moet zeggen is wees alert op je kinderen en luister vooral naar wat ze te zeggen hebben. Ik durf geen verdere advies te geven! En na het lezen van Joy's blog en haar kennende is het duidelijk dat zij (en haar man) al veel inzichten hebben, aangezien beiden ook TCK's zijn geweest.